Arı sütü, 6-12 günlük isçi arıların kafalarındaki çene altı (Mandıbular) ve hipofarenks (Hypophryngeal) bezlerinden salgılanan, besin değeri ve biyolojik aktivitesi çok yüksek değerli bir üründür. Beyaz-krem renkte, pelte kıvamda, kendine özgü kokusu ve ekşi-acı bir tadı bulunmaktadır. Arı sütü kovan içerisindeki genç larvaların ve ana arının beslenmesi için kullanılır.
Isçi arılarla ana arı arasında genetik olarak bir fark yoktur. Larvaların beslenmesine bağlı olarak bunlar ya işçi arı veya ana arı olurlar. Tüm larvalar ilk 3 gün arı sütü ile beslenirler. Üçüncü günden sonra eğer larvalar bal ve polen ile beslenirse işçi arı, arı sütü ile beslenirse ana arı olurlar. Kovanda sadece ana arılar, tüm hayatı döneminde arı sütü ile beslenir. Larva döneminde arı sütü ile beslenen ana arılar gelismesini daha erken tamamlayarak 16 günde ergin hale gelirler. 3. günden sonra bal ve polenle beslenen isçi arılar ise gelişmesini 21 günde tamamlarlar. Ana arılar isçi arılara oranla çok daha iri ve dayanıklıdır. Ana arılar, tüm larva ve ergin dönemlerinde arı sütüyle beslendiğinden yumurtalıkları ve spermatekalrı (Erkekten gelen spermayı depo eden kese) çok iyi gelişmekte, günde 1500-3000 yumurta yumurtlayabilir ve bir günde yumurtladığı yumurtaların ağırlığı kendi ağırlığına eşittir. Hayatı boyunca arı sütü ile beslenen ana arılar 3-4 yıl yaşayabilirler fakat bal ve polenle beslenen isçı arılar sadece 5-6 hafta yaşayabilirler. ana arı ile diğer isçi arılar arasındaki farklılıklar bu özel dietden (arı sütü) kaynaklanmaktadır.

Fiziksel ve Kimyasal Özellikleri

Laboratuvarlarda yapılan analizler sonucunda bu gizemli besinin içinde su, proteinler, şekerler, serbest esansiyel amino asitler ve yağ asitlerinin ve mineraller bulunmaktadır.İçinde yoğunca B vitamini olduğu, içeriğinde A, D ve K vitaminleri bulunmamaktadır.Ayrıca, mineraller,iz elementler ve antioksidan maddelerin olduğu belirlenmiştir.

Arı Sütünün Yapısı

Günümüzde teknolojinin çok ileri bir düzeye ulaşmasına rağmen arı sütü içerisinde % 3.5 oranında bilinmeyen maddeler bulunmaktadır. Bu bilinmeyen maddeler metabolizmayı düzenlemekte, vücudun direncini ve bağışıklık sistemini güçlendirmekte, hücre yenilenmesini sağlamakta ve bünyeyi güçlendirmektedir.

Arı Sütünün Yaş Ağırlığında Vitamin İçeriği (ug/g)

Arı sütün, kuru ağırlığının önemli kısmını proteinler ve şekerler oluşturmaktadır. Yapısında altı çesit büyük protein ve dört adet glikoprotein bulunmaktadır. Arı sütünde bulunan şekerlerin yapı olarak bala benzer özellik göstermekte olup toplam şekerin %90'nını fruktoz ve glikoz oluşturmaktadır. Arı sütünde bulunan lipidler, lipid türevleri serbest yağ asitlerinin %80-90'ını oluşturur. Bunlar hayvan ve bitkilerde yaygın bulunan 14-20 C (Karbon) atomlu yağ asitlerin aksine 8-10 C (karbon) atomlu kısa zincire sahip olan yağ asitlerinden oluşmaktadır (Hidroksi-yağ asitleri ya da dikarboksilik-yağ asitleri).

İnsanlar Üzerindeki Etkileri

Arı sütünün insanlar üzerinde etkileri Doğu Avrupa’da yapılan çalışmalarla gündeme gelmiştir.Arı sütü başlangıçta, insanları gençleştirici etkisiyle kamuoyuna tanıtılmış olup bu konu Avrupa’nın en yaygın ve popüler yayın organlarıyla desteklenmiştir. Ancak bu konuda yapılan birçok test yönteminde eksiklikler ve kullanılan parametreleri değerlendirmedeki zorluklar bilimsel yönden açıklanamayan belirsizlikler gümümüze kadar yansımıştır.Vitamin içeriğinin yüksek oldğu konusundaki bulguların benzer vitamin miktarını içeren bir bardak süt ya da diğer besinlerle karşılaştırılması, bu konudaki yanlışlığı ortaya koyabilmektedir. Arı sütün asidik bir yapıda olup pH değeri 3,6-4,2'dir, bu nedenle bağırsak florasında yarattığı antimikrobiyal etkileri daha çok pH ile ilgilidir.